(kostuums, rol)
scenario en regie: Seb Majewski Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego in Wałbrzych (2023)
Nachtportier. Ervaring is een aangrijpende voorstelling geïnspireerd op de film van Liliana Cavani. De voorstelling toont oorlog ontdaan van heroïek — zonder winnaars, verliezers of militair pathos. Oorlog wordt hier een ruimte van perversie, waar de donkerste instincten worden geactiveerd en de mens wordt teruggebracht van filosofie naar pure fysiologie.
De voorstelling herstelt de herinnering aan vrouwelijke gevangenen die gedwongen werden te werken in de bordelen rond de kampen — vrouwen wier lijden na de oorlog werd verzwegen en nooit erkend. Tegelijkertijd onthult het de morele dubbelzinnigheid van de “keurigste Duitsers”, verstrikt in een systeem van afhankelijkheden en een politiek die gerechtigheid vervormt, tot de vraag overblijft: wie heeft deze oorlog eigenlijk gewonnen. Op muziek van Bach en Strauss onderzoekt de voorstelling trauma, stilte en de niet‑vertelde verhalen van slachtoffers van het nazisme — Joden, vrouwen die geweld ondergingen en homoseksuelen. Het is een blik op een “minder bekend gezicht van het kwaad”, uitsluitend bedoeld voor volwassen toeschouwers.
In deze wereld verschijn ik ook zelf — als modeontwerpster aanwezig op het toneel én als maker van de kostuums. Eén van de kostuums ontstaat telkens live, voor de ogen van het publiek; het is het moment waarop ik een nieuw aangekomen gevangene in het kamp aankleed. Dat gebaar is voor mij een van de krachtigste elementen van de voorstelling — het materialiseert het geweld van een systeem dat vrouwen niet alleen hun vrijheid, maar ook hun identiteit ontnam. Het creëren van een kostuum in real time wordt een vorm van vertellen die geen woorden nodig heeft.
Ik esthetiseer dit verhaal bewust via het kostuum. In een wereld waarin het lichaam van de gevangene tot object wordt gemaakt en haar menselijkheid wordt uitgewist, wordt esthetiek een vorm van verzet — een manier om haar zichtbaarheid, waardigheid en individualiteit terug te geven. Schoonheid verzacht hier het geweld niet, maar maakt het juist zichtbaar; het werkt als een contrapunt dat de schaal van de onmenselijkheid blootlegt.
De door mij ontworpen kostuums combineren de elegantie van Yves Saint Laurent, de functionaliteit van werkkleding en de zachtheid van een kimono. Alles wordt verbonden door het motief van door mij met de hand geschilderde korenbloemen — rechtstreeks ontleend aan de tekst van de voorstelling, die verwijst naar de film Kornblumenblau. Deze ogenschijnlijk bescheiden bloem wordt een teken van herinnering, een spoor van iets kwetsbaars dat ondanks de brutaliteit van de wereld is blijven bestaan. In mijn werk zijn de korenbloemen als een ademtocht in de benauwde ruimte van het kamp — delicaat, maar onuitwisbaar. Zo bouw ik bewust een visuele taal die balanceert tussen esthetiek en wreedheid, tussen schoonheid en geweld, tussen scène en herinnering.
foto: Tobiasz Papuczys